Ιστορία ζώσα στη γη του Στρυμόνα
Στην καρδιά της Μακεδονίας, στο ΒΔ άκρο του Νομού Σερρών και στην αγκαλιά της εύφορης κοιλάδας του ποταμού Στρυμόνα, βρίσκεται ο Δήμος Ηράκλειας. Περιβάλλεται από τους Δήμους Σερρών και Σιντικής και από τους γειτονικούς Νομούς Θεσσαλονίκης και Κιλκίς, ενώ απέχει από τα αστικά κέντρα των Σερρών και της Θεσσαλονίκης 15 και 65 χλμ αντίστοιχα και μόλις 20 χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Βουλγαρία. Χαρακτηρίζεται από το έντονο πεδινό τοπίο με τις ποικιλόμορφες καλλιεργήσιμες εκτάσεις, αλλά και από τη μοναδική σε κάλλος και περιβαλλοντική αξία λίμνη Κερκίνη και περιβάλλεται από τους ορεινούς όγκους των Κρουσσίων του Βερτίσκου και του Μπέλλες, (με τα δημοτικά δάση του Λιθοτόπου, του Στρυμονικού και του Καλοκάστρου)
Ο ΟΤΑ με την επωνυμία ‘‘Δήμος Ηράκλειας’’ συστάθηκε με την διοικητική μεταρρύθμιση «Καλλικράτης» (Ν. 3852/2010), μέσα από τη συνένωση των τέως Δήμων Ηράκλειας, Σκοτούσσης και Στρυμονικού, με έδρα την Ηράκλεια Σερρών.
Με έκταση 419,4 τ.χλμ. και περίπου 18.200 κατοίκους (Απογραφή 2021), ο Δήμος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους σε έκταση και φυσικό πλούτο της Π.Ε. Σερρών.
Η παρουσία της λίμνης Κερκίνης, διεθνούς οικολογικού μνημείου και φυσικού καταφυγίου χιλιάδων ειδών, δίνει στην περιοχή έναν μοναδικό περιβαλλοντικό χαρακτήρα, ενώ ο Στρυμόνας συνεχίζει να τροφοδοτεί τη γη και να συνδέει τους ανθρώπους της.
Η Ηράκλεια, η ιστορική Κάτω Τζουμαγιά, αναγεννήθηκε μέσα από τις στάχτες της καταστροφής του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ολοκλήρωση της ανοικοδόμησής της στις αρχές της δεκαετίας του 1930 αποτέλεσε παράδειγμα βενιζελικού σχεδιασμού και ανασυγκρότησης της απελευθερωμένης Μακεδονίας.
Εδώ συναντήθηκαν και ρίζωσαν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη, δημιουργώντας έναν τόπο με πολυπολιτισμικό παλμό, που συνδύασε τη μνήμη, την εργασία και τις ποίκιλες αποχρώσεις φωτός από τον εύφορο κάμπο της .
Ο Δήμος Ηράκλειας σήμερα είναι ένας ενιαίος οργανισμός ανθρώπων και ιστορίας – μια γη που θυμάται, βιώνει , πορεύεται , παράγει και δημιουργεί.
Η παράδοση, η γη και ο πολιτισμός αποτελούν κοινό νήμα που ενώνει τις παλιές Κοινότητες σε ένα σύγχρονο, ενιαίο σύνολο που κοιτά με σεβασμό το παρελθόν και αισιοδοξία το μέλλον.
Κοντά στην πνοή του Στρυμόνα
Ο τέως Δήμος Ηράκλειας, με έδρα την ομώνυμη κωμόπολη, αποτελεί ιστορικά τον πυρήνα του πεδινού τμήματος του Ν. Σερρών.
Περιλαμβάνει εκτός από την έδρα Ηράκλεια ,τις Κοινότητες και τους οικισμούς Βαλτερό, Δασοχώρι με τον οικισμό Ψωμοτοπίου, Καρπερή, Κοίμηση, Λιθότοπο, Λιμνοχώρι, Ποντισμένο με τον οικισμό Σιμώνα και Χρυσοχώραφα , περιοχές που συγκροτούν έναν ζωντανό αγροτικό ιστό.
Η παλιά Κάτω Τζουμαγιά, διοικητικό κέντρο της Οθωμανικής εποχής, καταστράφηκε ολοσχερώς το 1916 στην διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ξαναγεννήθηκε τη δεκαετία του 1920-1930 ως «πρότυπος οικισμός της νέας Μακεδονίας» με την προσθήκη των προσφύγων. Οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν έφεραν μαζί τους την εργατικότητα, τη μνήμη και τη δημιουργικότητα των χαμένων πατρίδων τους.
Ο πρώην Δήμος Ηράκλειας εξελίχθηκε σε οικονομικό και πολιτιστικό σημείο αναφοράς για ολόκληρη την περιοχή, προσφέροντας τη βάση πάνω στην οποία συστάθηκε ο σημερινός Καλλικρατικός Δήμος.
Η γη της μακραίωνης ιστορίας και του εμπορίου
Η Σκοτούσσα, χτισμένη στην καρδιά του κάμπου, φέρει όνομα αρχαίο: ήταν η πόλη των Οδομάντων, τόπος μαχών και πολιτισμού ήδη από τα κλασικά χρόνια.
Κατά τους βυζαντινούς και οθωμανικούς αιώνες αναφερόταν ως Πρόσνικ ή Προσανίκι, ενώ στη σύγχρονη εποχή έγινε σύμβολο αντίστασης και αγώνα.
Από τη Σκοτούσσα και τα χωριά της Αμμουδιά, Γεφυρούδι, Μελενικίτσι, Νέα Τυρολόη και Παλαιόκαστρο ξεπήδησαν αγωνιστές του Μακεδονικού Αγώνα και φιλεργατικοί γεωργοί που κράτησαν ζωντανό τον τόπο.
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, εγκαταστάθηκαν εδώ πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, το Μελένικο και τον Πόντο, δημιουργώντας μια νέα κοινωνική και πολιτιστική ταυτότητα.
Η περίφημη εμποροπανήγυρη της Σκοτούσσης, θεσμός αιώνων, συνεχίζει μέχρι σήμερα να προσελκύει επισκέπτες και παραγωγούς, θυμίζοντας ότι ο τόπος αυτός υπήρξε πάντα σταυροδρόμι ανθρώπων και εμπορίου.
Τόπος ριζωμένος στην σκιά των Κρουσσίων
Ο τέως Δήμος Στρυμονικού, με έδρα το Στρυμονικό, περιλαμβάνει Κοινότητες και οικισμούς που απλώνονται από τις όχθες του Στρυμόνα ως τους πρόποδες των Κρουσσίων: Καλόκαστρο, Ζευγολατιό, Λιβαδοχώρι, Χείμαρρος, Τριάδα, Κεφαλοχώρι και Βαρικό.
Η περιοχή γνώρισε έντονες ιστορικές περιπέτειες, ιδιαίτερα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν αποτέλεσε τμήμα του Μακεδονικού Μετώπου, αλλά και στον Εμφύλιο που άφησε βαθιά σημάδια στον τόπο και στους ανθρώπους.
Το Στρυμονικό και τα χωριά του υπήρξαν πάντοτε κοιτίδες εργατικότητας και συνοχής. Οι πρόσφυγες του 1923 ρίζωσαν εδώ, καλλιέργησαν τη γη και μετέφεραν τα ήθη και τις μνήμες τους, μεταμορφώνοντας την περιοχή σε ζωντανό κύτταρο παραγωγής και παράδοσης.
Η φυσική ομορφιά, οι πηγές, τα λιβάδια και η ανθρώπινη ζεστασιά αποτελούν σήμερα τη σφραγίδα της Δημοτικής Ενότητας , που με σεβασμό και αγάπη συμμετέχει και συνδιαμορφώνει τη σύγχρονη ταυτότητα του Δήμου Ηράκλειας.
Ο Δήμος Ηράκλειας είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια διοικητική οντότητα.
Είναι η συνέχεια της ιστορίας των τριών Δημοτικών Ενοτήτων – της Ηράκλειας, της Σκοτούσσης και του Στρυμονικού- που ενώθηκαν σε ένα σώμα, κρατώντας την ψυχή και την ταυτότητά τους.
Είναι μια γη που κουβαλά το νερό του Στρυμόνα και της λίμνης Κερκίνης, τον ιδρώτα των ανθρώπων της και τη μνήμη όσων ρίζωσαν εδώ, χτίζοντας έναν τόπο παράδοσης, αγώνα και δημιουργίας.
